Chuỗi giá trị của ngành cà phê hiện nay bao gồm các nhà sản xuất – trồng trọt, các nhà xuất – nhập khẩu (trung gian thu mua), các nhà chế biến – rang xay cà phê, các nhà buôn bán lẻ, rồi đến người tiêu dùng cà phê.

Các nhà trung gian thường được gọi là những con sói cà phê (coffee coyote – hàm ý kẻ vô lại) mua trực tiếp hạt cà phê nhân xanh từ những người nông dân với giá thấp hơn thị trường và giữ lại một số phần trăm làm lợi nhuận cao hơn cho họ. Hạt cà phê xanh (hạt cà phê chưa được rang và chế biến) được các nhà nhập khẩu mua lại từ các trang trại cà phê lớn. Các nhà nhập khẩu dự trữ một lượng lớn cà phê trong những toa chứa (container) và bán dần cho những đơn hàng nhỏ. Họ có nguồn vốn lớn nên dễ dàng mua được những loại cà phê chất lượng cao từ khắp nơi trên thế giới mà những nhà rang chế cà phê nhỏ lẻ khó làm được.

Những quốc gia phát triển nhất trên thế giới là những nước tiêu thụ nhiều cà phê nhất. Cà phê là thứ gần như không thể thiếu đối với tầng lớp tinh hoa của xã hội. Tuy nhiên, có một nghịch lý là đa số các nước sản xuất và xuất khẩu cà phê nằm ở vành đai nhiệt đới đều là những quốc gia đang phát triển, thuộc thế giới thứ ba, cũng không phải là quốc gia có lượng tiêu thụ nội địa cà phê hàng đầu trên thế giới.

Xét theo tổng số lượng cà phê được tiêu thụ thì Mỹ là thị trường tiêu thụ cà phê lớn nhất trên thế giới, rồi đến Đức, Nhật, Canada, Úc và New Zealand. Còn tính theo sản lượng cà phê tiêu thụ trên đầu người thì các nước Bắc Âu đứng đầu, chẳng hạn như Phần Lan có tỷ lệ tiêu thụ cà phê trên đầu người lên tới gần mười hai kg mỗi năm, theo sau là Na Uy, Thụy Điển, Đan Mạch…

Brazil là trường hợp đặc biệt khi là quốc gia đứng đầu thế giới về xuất khẩu cà phê nhưng cũng tiêu thụ tới 1/3 sản lượng được làm ra nhờ chiến lược bảo hộ và chính sách khuyến khích tiêu thụ nội địa của chính phủ nhằm đảm bảo sự bền vững cho ngành cà phê nước nhà. Hầu hết các quốc gia trồng và xuất khẩu cà phê còn lại đều tiêu thụ cà phê ít và hầu như chỉ xuất cà phê thô, thu lại lượng ngoại tệ không tương xứng với giá trị thật của cà phê.

Theo báo cáo năm 2000, một nhóm nhà nghiên cứu tại đại học Glasgow (Anh) đã tìm thấy mối liên hệ giữa cà phê và trí tuệ. Báo cáo khoa học này nhận định rằng những người yêu thích cà phê sở hữu một trí tuệ trên mức trunh bình và có những khả năng tinh thần cao hơn những người không thưởng thức cà phê, đặc biệt là các nghệ sĩ, tri thức, nhà khoa học và những người làm việc trí óc. Tương tự như chỉ số thông minh IQ và chỉ số cảm xúc EQ, chỉ số cà phê được gọi là CQ (Coffee Quotient) và chỉ số này tương ứng gần như hoàn hảo không phải chỉ với các quốc gia sản xuất cà phê mà còn với những nước tiêu thụ cà phê. Chỉ số cà phê còn được gọi là chỉ số sáng tạo trong khoa học, nghệ thuật cũng như lĩnh vực tâm linh.

Chỉ số cà phê của bạn là bao nhiêu?